Kal ke inpurtansia ki nos guvernanti ta da ses lingua materna?
-ah, sinhor ka sabi?
- Ami N sabe, pamodi oxi dja fladu ma ten monti txeu kumemorason di alupek. Pur izenplu, ACRIDES ten pesa di tiatru na Txada San Filipi, IPCC ten un palestra na Sal,
Ministru di kultura papia oxi di manha na RNCV ... " falta ...", falta y falta kauverdianus poi alupek... Inda krioulu ten valor nasional.
Ago N ka teni tenpu, spera-m N ta ben ja
quinta-feira, 21 de fevereiro de 2008
quarta-feira, 20 de fevereiro de 2008
Karu Bartodjam,
Manha e dia 21 di fevereru dia internasional di lingua materna. kuze ki nho sa ta pensa fazi pa valoriza-l?
- Nada.
- Nada!! Ma nho sabe ma nho ten medu di ka faze nada pes povu?. E dadu... nho pega na konxenxa... omi!
- Odja, ki djam fazi nada: tudu dia ten notisiariu na kriolu na radiu nasional, ten pulsar informativu na kriolu di tudu ilha tudu sesta-fera, ten na tilivison pugrama kultura... y mas djam skeseba, sa ta ben kumesa ileisons autarkikas es ke ora di kriolu sai pa tudu bekus e belekus. Kriolu ta ben sta na boka di povu... bu kre mas?
- Suma mi ke povu N ta fika monti txeu di kontenti... mi e pa nho ki N ta ... na kriolu fundu, kralu!
Manha e dia 21 di fevereru dia internasional di lingua materna. kuze ki nho sa ta pensa fazi pa valoriza-l?
- Nada.
- Nada!! Ma nho sabe ma nho ten medu di ka faze nada pes povu?. E dadu... nho pega na konxenxa... omi!
- Odja, ki djam fazi nada: tudu dia ten notisiariu na kriolu na radiu nasional, ten pulsar informativu na kriolu di tudu ilha tudu sesta-fera, ten na tilivison pugrama kultura... y mas djam skeseba, sa ta ben kumesa ileisons autarkikas es ke ora di kriolu sai pa tudu bekus e belekus. Kriolu ta ben sta na boka di povu... bu kre mas?
- Suma mi ke povu N ta fika monti txeu di kontenti... mi e pa nho ki N ta ... na kriolu fundu, kralu!
quinta-feira, 14 de fevereiro de 2008
Dia internasional di lingua materna
21 de fevereru, e dia internasional di Lingua materna.
- Lingua materna go e kuze?
- Spera pamodi splikau el skrebedu ta mesti txeu reflexon e konsulta na wikipedia...
- Lingua materna go e kuze?
- Spera pamodi splikau el skrebedu ta mesti txeu reflexon e konsulta na wikipedia...
quarta-feira, 13 de fevereiro de 2008
Tente
Tente na bala furadu
bentia mindju, ora ki kutxidu ta bentiadu pa tra farelu.
kaleron furadu ta tapadu ku deres (des res)
Hei, hei para li, ka bu reia dimas pa ka fura!
bentia mindju, ora ki kutxidu ta bentiadu pa tra farelu.
kaleron furadu ta tapadu ku deres (des res)
Hei, hei para li, ka bu reia dimas pa ka fura!
terça-feira, 12 de fevereiro de 2008
Modi ki ta skrebedu
Kau Berdi
- ami e di Kau Berdi o ami e di Kau Verdi?
Kauberdianu
- ami e kauberdianu o ami e kauverdinu?
Ago, N podi fla:
- Ami N ta fala verdadi o ami N ta fala berdadi pamodi mi e un omi berdaderu (o verdaderu).
- Es omi bedju mesti djudadu o es omi velhu mesti djudadu?
- Da-m kel kalsa bedju la o da-m kel kalsa velhu.
- Panha-m kel bistidu la o panha-m kel vistidu la.
- kel noiba la e ka nobu o kel noiva la e ka novu.
- Noiba ku noibu dja sai di igreja o noiba ku noivu dja sai di igreja.
- Na kel kau la sta fika ... o na kel kabu ...
- pega na kau di inxada o pega na kabu di inxada.
- traze-m kobi di merkadu o traze-m kouve di merkadu.
- ami e di Kau Berdi o ami e di Kau Verdi?
Kauberdianu
- ami e kauberdianu o ami e kauverdinu?
Ago, N podi fla:
- Ami N ta fala verdadi o ami N ta fala berdadi pamodi mi e un omi berdaderu (o verdaderu).
- Es omi bedju mesti djudadu o es omi velhu mesti djudadu?
- Da-m kel kalsa bedju la o da-m kel kalsa velhu.
- Panha-m kel bistidu la o panha-m kel vistidu la.
- kel noiba la e ka nobu o kel noiva la e ka novu.
- Noiba ku noibu dja sai di igreja o noiba ku noivu dja sai di igreja.
- Na kel kau la sta fika ... o na kel kabu ...
- pega na kau di inxada o pega na kabu di inxada.
- traze-m kobi di merkadu o traze-m kouve di merkadu.
domingo, 10 de fevereiro de 2008
kola
Ooh nha kunpa(dri), elo,
Nho tuma sintidu ku es baxon, elo
nho da-m ku po nes tanboru, eloooo
pam pode kola es kriola, elooo
ki dja konko piku, eloo,
djel rodea-m musteru ei, ei, elo!
El rapika-m pé na piku, elo, ei!
Fra-m me é kazadu elooh, e sin kel fra! elooo
ku freges a ronda, eloooh,
ei nha, kunpadri, nho tuma-m baxon!
Nho tuma sintidu ku es baxon, elo
nho da-m ku po nes tanboru, eloooo
pam pode kola es kriola, elooo
ki dja konko piku, eloo,
djel rodea-m musteru ei, ei, elo!
El rapika-m pé na piku, elo, ei!
Fra-m me é kazadu elooh, e sin kel fra! elooo
ku freges a ronda, eloooh,
ei nha, kunpadri, nho tuma-m baxon!
Pa mudjer soltera pa kazada
E ka stranhu nha kuma(dri) :pamodi si kabra di kurral ta pari kabritu diskunhesidu ki fari kabra di txada ki tudu bodi e di sel.
sexta-feira, 8 de fevereiro de 2008
quarta-feira, 6 de fevereiro de 2008
Kriolu pa kuze?
Nsokadu .... po-m mas un poku di kafe o di leti nes kuskus pamodi es ta nsokadu
Lanbuza ..... Na Praia gentis ta lambuxa na algen sem manha, na Fogo du lanbuza na gurdura. (dia ki nu mata porku nu ta fikaba lambusadu di gurdura (di toresma y otus kuza di porku) ki ta skorrega na kantul boka y ta linpada ku kostal mon.
Mangradu.... Ora ki un mininu ka podi faze un kuza ke fasi/faxi el ta txumadu di mangradu.
- Aia minin bo emangradu (o pileka!)
Munhu - ba panha un munhul padja bu da kes kabra.
(...) Ora ki nhos barre kaza ka nhos diskise di panha munhu!
Skantxadu .... Ka nhos papia nakel finadu pel ka skantxa nhos/finadu ta entra na nhos
-Abo dja-m skantxabu, dja-m xintabu ribal katxu.
Kankaran - Na kel tenpu, antis di 75 txeu argen ta durmiba riba di kankaran o ribal stera di fodjal bananera.
Talobasku - bu pensa ma mi e talobasku? Mi bu ka ta ngana-m.
Trupida - N korda ku un trupida di gentis ta dixi na kanal.
Tisa - tenpu di tisa lumi na fogon di lenha dja kaba, ago e gas pa tudu kobon suma na Merka.
Totis - Leba un totisada era normal, un tapona - partil tras di piskos e totis? E.
Topi - Topi? Topi go e undi?
Lanbuza ..... Na Praia gentis ta lambuxa na algen sem manha, na Fogo du lanbuza na gurdura. (dia ki nu mata porku nu ta fikaba lambusadu di gurdura (di toresma y otus kuza di porku) ki ta skorrega na kantul boka y ta linpada ku kostal mon.
Mangradu.... Ora ki un mininu ka podi faze un kuza ke fasi/faxi el ta txumadu di mangradu.
- Aia minin bo emangradu (o pileka!)
Munhu - ba panha un munhul padja bu da kes kabra.
(...) Ora ki nhos barre kaza ka nhos diskise di panha munhu!
Skantxadu .... Ka nhos papia nakel finadu pel ka skantxa nhos/finadu ta entra na nhos
-Abo dja-m skantxabu, dja-m xintabu ribal katxu.
Kankaran - Na kel tenpu, antis di 75 txeu argen ta durmiba riba di kankaran o ribal stera di fodjal bananera.
Talobasku - bu pensa ma mi e talobasku? Mi bu ka ta ngana-m.
Trupida - N korda ku un trupida di gentis ta dixi na kanal.
Tisa - tenpu di tisa lumi na fogon di lenha dja kaba, ago e gas pa tudu kobon suma na Merka.
Totis - Leba un totisada era normal, un tapona - partil tras di piskos e totis? E.
Topi - Topi? Topi go e undi?
segunda-feira, 4 de fevereiro de 2008
Kriolu pa kuze?
Manga
N ka sabe kuze ki nhos sta manga?
Nhos bai manga di kenha ki po nhos na mundu.
(...)
A min N ka ten nada pa nhos manga!
N ka sabe kuze ki nhos sta manga?
Nhos bai manga di kenha ki po nhos na mundu.
(...)
A min N ka ten nada pa nhos manga!
domingo, 3 de fevereiro de 2008
Kriolu pa kuze?
Karu Bartodjan,
-Rekadu ki bu manda-m dja-m Nkaxa.
(...)
- Na na, para li! Kel kes konta nho e ka si nada, kel ki nho odja era ka mi y Kel ki nho txera albes. Ka nhu ben ku ipokrizia so pamodi nho sta la di riba si na kusta di linguarason.
Linguaradu ka mintrozu! E si ki nho ta kustuma fra. Ago, ka nho skesi, ma linguaradu bu ta da-s un txos, es ta fasi storia ku un fundu di bardadi. Ma e storia!
Si ta da nho jetu nho kredita, ma ka nho fronta-nu pamodi manha nu ta sta li pe na txon.
(...)
Nho ta kumpra karu! Bon, se e si, nho ta ranja otu amigu. Ma tanbe si nho sai di karu, nho ten sinti disgostu di dividi stada ku gentis a pe otus inda ku karga na kabesa, pamodi nos sidadi paseiu sa tumadu pa rabida bida. Undi el e grandi sa ta bira patxetxeti na pundi e patxetxeti sa ta bira patxitxitinhu te ki bali pa nada konta mas pa anda.
Ka nho Nfunhi rostu. Nho rangali odju nho toma disizon
"Di bo e bala nborkadu di me e pa bentia na bentu!"
-Rekadu ki bu manda-m dja-m Nkaxa.
(...)
- Na na, para li! Kel kes konta nho e ka si nada, kel ki nho odja era ka mi y Kel ki nho txera albes. Ka nhu ben ku ipokrizia so pamodi nho sta la di riba si na kusta di linguarason.
Linguaradu ka mintrozu! E si ki nho ta kustuma fra. Ago, ka nho skesi, ma linguaradu bu ta da-s un txos, es ta fasi storia ku un fundu di bardadi. Ma e storia!
Si ta da nho jetu nho kredita, ma ka nho fronta-nu pamodi manha nu ta sta li pe na txon.
(...)
Nho ta kumpra karu! Bon, se e si, nho ta ranja otu amigu. Ma tanbe si nho sai di karu, nho ten sinti disgostu di dividi stada ku gentis a pe otus inda ku karga na kabesa, pamodi nos sidadi paseiu sa tumadu pa rabida bida. Undi el e grandi sa ta bira patxetxeti na pundi e patxetxeti sa ta bira patxitxitinhu te ki bali pa nada konta mas pa anda.
Ka nho Nfunhi rostu. Nho rangali odju nho toma disizon
quinta-feira, 31 de janeiro de 2008
Kriolu pa kuze?
kangaluta
ardigadu
partina-m
1. Ora ki nu kre faze un grandi kangaluta o un kanbriola nu ta djobe un lugar di tera burbur (= bufa-bufa) pa nu ka skalabra kosta nen faze galu na kabesa.
2. Ka nho ardidga (= fadiga) pamo kel ke di nho ta ben te txiga.
3. Ka nhos partina-m pamodi N sta matuta ...
- Ma nhos e partinente!
ardigadu
partina-m
1. Ora ki nu kre faze un grandi kangaluta o un kanbriola nu ta djobe un lugar di tera burbur (= bufa-bufa) pa nu ka skalabra kosta nen faze galu na kabesa.
2. Ka nho ardidga (= fadiga) pamo kel ke di nho ta ben te txiga.
3. Ka nhos partina-m pamodi N sta matuta ...
- Ma nhos e partinente!
terça-feira, 29 de janeiro de 2008
Papia e faxi !
Karu Bartodjan,
- Djabun! foi u ki Sinhor fla-m pa N fra. O e ka si me?
-(...)
- Ago ki dja N fra, si nho kre sinhor sigi kaminhu di nho. Midjo, nho para y nho oserba, ku kel odju rangalidu (grilidu).
- (...)
- Ah, "dja-m diskiseba" o si sinhor kre pa-m N skrebe "dja N diskiseba"
- (...)
- Sinhor ka-m ntendi? O nho ka ntende-m?
- (...)
- Sinhor pode matuta na midjor borta pa nu ten nos lingua skrebedu na papelu di Bulin Ofisial di Republika di Kau Verdi, tambi!
- (...)
- Bon, sinhor teni razon, ma mi-m N ta atxa pa nu ka nu puxa txeu pa ka ratxa, pamodi ... lingua ki nu mesti e kel ki ta podu na "papei" branku o na ekran eletroniku.
N ta spera nobu nobidadi na kriolu
- Djabun! foi u ki Sinhor fla-m pa N fra. O e ka si me?
-(...)
- Ago ki dja N fra, si nho kre sinhor sigi kaminhu di nho. Midjo, nho para y nho oserba, ku kel odju rangalidu (grilidu).
- (...)
- Ah, "dja-m diskiseba" o si sinhor kre pa-m N skrebe "dja N diskiseba"
- (...)
- Sinhor ka-m ntendi? O nho ka ntende-m?
- (...)
- Sinhor pode matuta na midjor borta pa nu ten nos lingua skrebedu na papelu di Bulin Ofisial di Republika di Kau Verdi, tambi!
- (...)
- Bon, sinhor teni razon, ma mi-m N ta atxa pa nu ka nu puxa txeu pa ka ratxa, pamodi ... lingua ki nu mesti e kel ki ta podu na "papei" branku o na ekran eletroniku.
N ta spera nobu nobidadi na kriolu
sexta-feira, 11 de janeiro de 2008
sexta-feira, 23 de novembro de 2007
Daki a nada...
terça-feira, 13 de novembro de 2007
kulokiu internasional
Sta kontisi na Institutu Superior di Edukason (ISE) un kolokiu internasional : Ensinu/aprendizagi di franses y di purtuges dentul kontestu plurilingi afrikanu dia 12 y 13 di nuvembru di 2007.
Pa odja, nhos karrega riba ritratu des grandi inventu organizadu pa Uniãu Latina, ISE, e ses parseru Univesindadi di Kauverdi, AUF ILLP, y universidadi Cheikh Anta Diop di Dakar.

Seson di abertura - menza ku ministra di edukason y ....

Menza di di atelier nr 1: Piulitika kultural y linguistiku di dizenvolvimentu di edukason
Pa odja, nhos karrega riba ritratu des grandi inventu organizadu pa Uniãu Latina, ISE, e ses parseru Univesindadi di Kauverdi, AUF ILLP, y universidadi Cheikh Anta Diop di Dakar.
Seson di abertura - menza ku ministra di edukason y ....
Menza di di atelier nr 1: Piulitika kultural y linguistiku di dizenvolvimentu di edukason
sábado, 10 de novembro de 2007
So pa ka skesi!
Di speransa pa ...
Djar Fogo - Bentu dja ka kaba ku luga di zona artu di konsedju di San Filipi - di riba Monti Lorna ki bara te Gudja (monti Gudja) rosa te ki txiga pragal mar -foi na 2ª, na 3ª o 4ª fera?
Nobidadi ki sta txigaba di Fogu tudu dia era di ki anu (azagua) staba garantidu, provadu pa barkus y barkus di verduras ki ta traka(ba) na kais di Praia, pa mondadoris ratorkus ku ses saku di lenbransa ki sta binha Praia so bisita amigus y familha y pa bendederas ki ta anda ku banhera ribal kabesa ta spadja noba: - "sapatinha berdi di Fogu!".
Ago, ki noba kontrariu, rasebu na ora, pa tilifoni, inda bentu sa ta bonbaba na padjigal, gentis grandi ta dixa es konsolason : -" Deus ki da baka ta da bokadu".
quarta-feira, 7 de novembro de 2007
ALUPEC - Decreto-Lei n.º 67/98 de 31 de Dezembro
(...)
RELAÇÃO DO ALUPEC COM A ESCRITA
A padronização do ALUPEC não significa a existência de uma escrita unificada. Na verdade, a padronização do alfabeto é a 1ª fase da padronização da língua cabo-verdiana.
A interdialectalização da escrita, a realização nasal e ditongal, a segmentação das unidades monemáticas e morfemáticas, a uniformização de cada unidade lexical, a opção por uma variante de base, a identificação das formas estruturais que possam funcionar como variantes livres, a fixação de diacríticos, o controle de neologismos e de empréstimos lexicais, são outros tantos aspectos da padronização do Crioulo. A mesma é uma tarefa multifacética, a curto, médio e longo prazos.
É indispensável que haja uma política linguística que favoreça a estandardização global da língua e que estimule a participação da sociedade de forma orientada e dinâmica. (...)
A interdialectalização da escrita, a realização nasal e ditongal, a segmentação das unidades monemáticas e morfemáticas, a uniformização de cada unidade lexical, a opção por uma variante de base, a identificação das formas estruturais que possam funcionar como variantes livres, a fixação de diacríticos, o controle de neologismos e de empréstimos lexicais, são outros tantos aspectos da padronização do Crioulo. A mesma é uma tarefa multifacética, a curto, médio e longo prazos.
É indispensável que haja uma política linguística que favoreça a estandardização global da língua e que estimule a participação da sociedade de forma orientada e dinâmica. (...)
Subscrever:
Mensagens (Atom)
